up: 995,6 dagen


 

 
 
 
 
 

 
 

 
 
 
 


Sinds 2013 verdwijnt er jaarlijks per saldo 1350 hectare bos in Nederland
Het aantal hectare bos in Nederland neemt sinds enkele jaren sterk af, en dat is grotendeels te wijten aan boeren die bomen op hun land kappen. Dat doen ze niet zomaar; de subsidieregelingen lopen al sinds 2013 af.

Het moet even wennen zijn geweest voor de Groningse boerin Hilde Huizenga (60). 25 jaar lang keek ze door de vensters van de familieboerderij in Het Zandt uit op eindeloze stammen populieren. Haar vader liet de bomen in 1989 planten op de akkers aan de noord- en zuidkant van de boerderij. In ruil kreeg hij een jaarlijkse subsidie van ongeveer 1800 gulden per hectare. 'Hij had reuma en kon de grond niet meer verbouwen, maar wilde de 45 hectare niet verkopen.'

In 2014 besloten Huizenga en haar broer de bomen te laten kappen, omdat de subsidieperiode afliep. Deze zomer oogstte ze gerst op het perceel, volgend jaar zal ze er aardappelen rooien. Zonder slag of stoot verliep de bomenkap niet. 'In 1989 waren de boeren juist tegen de bomenplant, omdat ze bang waren dat het bos wilde dieren en onkruid aan zou trekken. Toen we het bos wilden kappen, klaagden omwonenden omdat ze een huis hadden gekocht 'in een bosrijke omgeving'.'

Er zijn meer boeren als Huizenga die hun boomrijke uitzicht eigenhandig hebben gesloopt. Het aantal hectare bos in Nederland neemt sinds enkele jaren af en boeren die bomen op hun land kappen dragen daar flink aan bij, blijkt uit onderzoek van de Wageningen Universiteit. Sinds 2013 verdwijnt er jaarlijks per saldo 1350 hectare bos in Nederland, omdat er minder bomen geplant dan omgezaagd worden. Die ontbossing is van recente datum: tussen 1990 en 2013 kwam er elk jaar juist bomen bij in Nederland. Nederland heeft nu nog bijna 365 duizend hectare bosareaal.

Een belangrijke oorzaak voor de ontbossing is het aflopen van subsidieregelingen voor boeren die bomen planten, zoals de regeling waar Huizenga's vader gebruik van maakte. Boeren in voornamelijk Drenthe en Groningen kregen eind jaren 80 geld van de overheid om een paar decennia lang bomen op hun land te laten groeien. Productiebos, noemde de overheid dat. Doel was de overproductie in de landbouw te verminderen door weide- en akkergrond in bos te veranderen. Dat beleid werd ingezet in de tijd van de boterberg. Ook wilde de overheid ermee vooruit lopen op een verwacht houttekort in de toekomst. Vanaf circa 2013 liepen deze subsidieregelingen af en zetten boeren de bijl aan de wortels van hun bomen.

Een tweede reden voor de afname van het Nederlandse bosoppervlak is de keuze van natuurbeheerders om bosgebied een andere natuurbestemming te geven. Zandverstuivingen en heidecorridors krijgen de ruimte, houthakkers zagen bomen om die het zand- en heidegebied binnendringen. Dat heide de voorkeur krijgt boven bos is een politieke keuze. 'Heide wordt op Europees niveau gezien als meer waardevolle natuur dan bos, vanwege de hogere biodiversiteit', zegt onderzoeker Eric Arets van de Wageningen Universiteit.

Boeren en natuurbeheerders die om bovengenoemde redenen bomen kappen zijn niet verplicht nieuwe bomen te planten ter compensatie. Als bomen moeten plaatsmaken voor bouwprojecten zijn zulke compensatiebomen wel verplicht.

Het verlies aan bosareaal betekent niet alleen een verschraling van het landschap in landbouwgebieden, maar maakt ook de Nederlandse klimaatdoelstellingen minder haalbaar, zegt Arets. 'In de tweede helft van deze eeuw wil Nederland per saldo geen koolstofdioxide (CO2) meer uitstoten. Bos kappen staat haaks op deze doelstelling, dat maakt het CO2-probleem juist groter.'

Staatsbosbeheer beaamt dat. 'Bomen halen CO2 uit de lucht, ze slaan het koolstof op in hun hout. Die koolstof komt pas vrij als dat hout verbrand wordt', zegt woordvoerder Imke Boerma. Misschien is het voor de Nederlandse natuurwaarden goed als bos wordt vervangen door andere landschapstypen, maar dat neemt niet weg dat instanties dan elders meer bomen moeten aanplanten, zegt hij. Vorig jaar presenteerde Staatsbosbeheer namens de bos- en houtsector een plan om 100 duizend hectare bos extra te planten. 30 duizend van die hectaren moeten volgens het plan 'tijdelijk bos' zijn, gelegen op braakliggende bouwgrond en industrieterreinen - een soort productiebos dus.

Maar wacht eens: Staatsbosbeheer heeft de laatste jaren toch zelf de bomenkap in zijn natuurgebieden opgeschroefd? Draagt de organisatie zelf niet bij aan de teruggang in bosareaal? 'Wij hebben jarenlang minder bomen geoogst dan de bossen aankonden en maken nu een inhaalslag. Maar we verjongen het bos alleen, dat kost geen hectaren. Het bos blijft bos', zegt Boerma.

Meer bomen planten is een goed idee, vindt ook boerin Huizenga in Het Zandt. Voor haar kwam het besluit de bomen te kappen voort uit heel andere logica. Dat ze haar bomen offerde voor akkerland was vooral een financiële keuze. 'Sommige boeren hebben hun bospercelen laten staan. Het land krijgt dan op gegeven moment juridisch gezien een bosbestemming, in plaats van een bestemming als agrarisch land. Daardoor wordt de grond veel minder waard.'

Of ze de populieren voor haar raam weleens mist? '25 jaar is best lang. Je ziet de bomen opgroeien en hebt angst als het stormt. Maar nu het uitzicht plat is, is het ook prachtig.'

De Volkskrant (https://www.volkskrant.nl)    4-10-2017


Als een boom valt, wie is dan aansprakelijk?
Een eik in je tuin of een mooie grote kastanjeboom: het ziet er vaak heel mooi uit, maar wat als zo'n boom een grote tak verliest of zelfs helemaal omvalt en daarbij gewonden vallen? Wie is dan aansprakelijk?

Het gebeurde zaterdag in Haarle (red: 23 september jl.) waar een achtjarig meisje zwaargewond raakte toen een boom omviel. De auto waarin ze zat werd geraakt door een tak die dwars door de voorruit van de auto ging. Het kind is in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.

De boom die viel, staat op particuliere grond. Toch is het niet vanzelfsprekend dat de eigenaar van die grond ook aansprakelijk is voor de geleden schade, zegt advocaat Jilles van Zinderen, gespecialiseerd in bomenrecht. "Iedere eigenaar is verantwoordelijk voor het onderhouden en laten controleren van zijn boom. Op het moment dat een boom schade veroorzaakt zonder dat er sprake is van goede controle of onderhoud, dan is de eigenaar aansprakelijk", aldus de advocaat.

"Veel particulieren zijn daar niet van op de hoogte. Bij gemeenten zit het vaak wel goed." Zo'n controle is helemaal niet ingewikkeld. aldus Van Zinderen. "Een visuele controle is voldoende, gewoon een keer rond de boom lopen en kijken naar scheuren en paddestoelen, dat soort zaken."

Volgens de advocaat is het voor een eigenaar ook goed om te weten dat de boom gecontroleerd is en voldoende onderhouden, bijvoorbeeld door te snoeien. "Als er dan iets mis gaat, kan de eigenaar van de boom ook aantonen dat hij al het mogelijke heeft gedaan om er voor te zorgen dat de boom in goede conditie verkeert. Dat kost niet eens zo veel."

Het wil dus niet zeggen dat iedere boom van een particulier die schade veroorzaakt ook betekent dat de eigenaar aansprakelijk is. "Het uitgangspunt is dan dat het slachtoffer pech heeft gehad. Dat is dan heel zuur. Want elke boom blijft gevaarlijk." Daar doet een goede controle en goed onderhoud niets aan af.

Van Zinderen kan zich nog een ongeluk herinneren van een paar jaar geleden in Gelderland. "Daar raakte ook iemand zwaargewond door een vallende tak, maar was de eigenaar uiteindelijk ook niet aansprakelijk. Dat is uitgevochten tot aan de Hoge Raad."

Schade veroorzaakt door vallende takken of vallende bomen wordt vaak niet verhaald op de eigenaren, weet Van Zinderen: "In Nederland moet je zelf aantonen dat een bomeneigenaar niet aan zijn zorgplicht heeft voldaan." Of dat in Haarle ook het geval zo is, kan advocaat van Zinderen moeilijk inschatten: "Al is het natuurlijk wel een teken dat de brandweer ook andere bomen op het perceel uit voorzorg gekapt heeft."
RTV Oost (http://www.rtvoost.nl)    27-9-2017


De mooiste boom van Drenthe heeft de loterij gewonnen
In iedere provincie staan markante bomen, die iedereen kent. Achter deze oude kolossen zit vaak een bijzonder verhaal. Trouw spreekt met de verzorgers van twaalf oude bomen in twaalf provincies. Vandaag de zomereik in Beilen, Drenthe.

Een boom, zegt Henk Lanting van het bomenteam van de gemeente Midden-Drenthe, mag tegenwoordig nauwelijks nog gewoon boom zijn. “We zien een boom al gauw als een bedreiging. De takken mogen niet over de weg hangen. Op het boerenland moet de trekker er langs kunnen. Zijn schaduw mag zonnepanelen op huizen niet hinderen. “Waar kan een boom nog ongestoord groeien? De kans om echt oud te worden is voor een boom bijna nul.”

Zo bezien heeft de zomereik op het grasveld aan de Esweg in Beilen geluk gehad. “Voor hem heeft alles meegezeten”, zegt Lanting. “Het is alsof deze boom de loterij heeft gewonnen.”

Iedereen weet waar de dikke boom van Beilen staat. Het is een herkennings- en ontmoetingspunt voor velen. Van verliefde paartjes, tot, zoals vandaag, twee oudere dames die bij de boom hebben afgesproken als startpunt voor een fietstochtje. Vorige week nog werd hij door de Bomenstichting uitgeroepen tot mooiste boom van Drenthe. De zomereik is opvallend hoog en breed uitgegroeid. Naar verluidt werd de boom meer dan 350 jaar geleden geplant als grensmarkering van de es, maar documenten die deze ouderdom bewijzen zijn er niet. Ook duidt de stamomtrek op een jongere leeftijd. Roel Reintjes, de befaamde Drentse dichter, dichtte over de dikke boom: ‘zien stam is máchtig, dik en groot – met dree man te umspannen.’ “Dat red je niet”, zegt Lanting. “En ook niet met vier man.” Hij schat de boom op hooguit 250 jaar oud.

Wat moeten boomverzorgers doen om een boom zo oud te laten worden? “Niets”, zegt Lanting. “Hoe minder hoe beter.” Dat is ook weer niet helemaal waar, zegt hij er achteraan. In Midden-Drenthe krijgt de boom elke drie jaar een vta. “Visual tree assesment”, vertaalt Lanting. Wat dat inhoudt? “Beetje kijken. Heeft de stamvoet schade of zwam? Zit de kruin goed in het blad? Zo zie je of hij nog gezond is.”

Zijn goede gezondheid op deze hoge leeftijd, laatst vastgesteld bij de vta van 2015, zegt Lanting, komt vooral door wat de boom níet overkomen is. Een dikke eik in een houtwal of wei wordt vaak aangevreten door dieren. Dat is hier niet gebeurd. Er is ook geen blikseminslag geweest. Hij heeft geen last gehad van de processierups. Hij staat niet in de schaduw van andere bomen. Zijn wortels zijn niet beschadigd bij de aanleg van bestrating, riolering of kabels in de grond.

In de loop der jaren is de boom wel een paar keer geholpen. Bij de laatste reconstructie van de Esweg waaraan hij staat, is de weg nog iets verder van de boom af gelegd. En kijk, wijst Lanting, daarboven wordt de boom bijeengehouden door negentien boomankers. “Dat zijn staalkabels. Je moet het zien als een looprekje of een rollator voor de boom.”

Zover Lantings herinnering strekt, heeft de zomereik het één keer echt zwaar te verduren gehad: tijdens de beruchte zware ijzel van 2 maart 1987. Door flinke regenval in het noordoosten van het land tijdens temperaturen onder nul werd een ijslaag van enkele centimeters dik gevormd. Onder het gewicht van die ijslaag vielen elektriciteitsmasten om en braken bomen. In de provincie Drenthe raakte het merendeel van alle bomen beschadigd, in de stad Groningen de helft. Van de dikke eik van Beilen spleten sommige takken en andere braken af. Vooral aan de noordkant raakte de kruin van de eik beschadigd. Maar, wijst Lanting, de boom heeft zich kranig geweerd en is goed hersteld.

In het gras rond de eik is een grote geelbruine ring zichtbaar. Lanting past met lange stappen af wat de straal is: een meter of twintig. Dat betekent dat de wortels van de zomereik uitwaaieren in cirkel met een diameter van wel veertig meter. “Dat is dan ook de diameter van de kruin. Een boom is onder de grond even groot als boven de grond.” En die ring in het droge gras laat zien waar de boom zijn water vandaan trekt.

Wat het ergste is dat de boom nu zou kunnen overkomen? Dat kan Lanting zo een twee drie niet bedenken. “Als er nu een auto tegenaan zou knallen, gaat de boom echt niet om. Hij is dan ook niet meteen dood, maar de wond gaat misschien wel inrotten, en over 50 jaar kan dat fataal worden. En bliksem, ja bliksem kan een joekel van een boom vellen.” En wat de mens het beste kan doen om de boom nog ouder te laten worden? “Helemaal niets.”
Trouw (https://www.trouw.nl)    14-9-2017


Al 74 essen vermeerderd die mogelijk resistent zijn tegen essentaksterfte
Ruim twee maanden geleden riep het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland de hulp van het publiek in voor een landelijke speurtocht naar essen die mogelijk resistent zijn tegen de essentaksterfte. Inmiddels zijn er ruim 400 waarnemingen binnengekomen via Essentaksterfte.nu. Er zijn inmiddels 74 essen op de kwekerij vermeerderd voor nader onderzoek.

Vanwege de essentaksterfte, veroorzaakt door de invasieve schimmel vals essenvlieskelkje (Hymenoscyphus fraxineus), wordt de inheemse gewone es (Fraxinus excelsior) bedreigd. Niet alle essen zijn gevoelig voor de ziekte; een fractie van alle essen lijkt zelfs na zeven jaar essentaksterfte in Nederland nergens last van te hebben. Het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) hoopt voor eind 2018 tweehonderd van deze gezonde bomen te verzamelen voor het behoud van de es.

Uit de ruim 400 meldingen die via Essentaksterfte.nu de afgelopen maanden zijn doorgegeven, zijn gezonde exemplaren geïdentificeerd die tussen vele dode en aangetaste essen staan. Deze bomen hebben een hogere kans om resistent of tolerant tegen de schimmel te zijn. Er zijn 74 essen geselecteerd om vermeerderd te worden, voornamelijk uit Flevoland, Gelderland en Noord-Limburg. Tussen de 74 zitten ook de drie beste bomen uit de genenbank en een aantal uit de proefvelden. Om snel meerdere boompjes te krijgen met dezelfde eigenschappen is ervoor gekozen om de bomen door middel van een vorm van enten, ‘oculeren’, te vermeerderen. Dit wordt ook wel oogenten genoemd, waarbij de ogen (oculus) de zwarte knoppen van de es aanduiden. In de periode eind juli tot en met medio augustus hebben we twijgen met blad verzameld uit de kroon van de gezonde essen.

De verzamelde takken gaan naar boomkweker Adriaan Schalk waar per boom twaalf knoppen op twaalf onderstammen worden gezet. Deze knoppen lopen snel uit en volgend jaar zijn de 12 boompjes van iedere geselecteerde es al circa anderhalve meter hoog. Deze boompjes worden getest op resistentie tegen de essentaksterfte.

Voor de toekomst van de es is het van belang om een grote ‘pool’ van weinig vatbare bomen te selecteren, zodat er een hoge genetische diversiteit wordt gewaarborgd. Om aan de 200 beoogde essen te komen moeten er nog 126 geselecteerd en vermeerderd worden. Hiervoor vraagt het CGN waarnemingen door te geven van de mate van aantasting door essentaksterfte via Essentaksterfte.nu. U kunt uw waarneming anoniem doorgeven of met uw Nature Today-account. Met een account kunt u uw eigen waarnemingen later nog terugkijken. Heeft u nog geen account dan kunt u die hier aanmaken.
Nature Today (https://www.naturetoday.com)    9-9-2017


Bomen profiteren van poep en urine van mieren
Bomen profiteren van mieren die op hun bladeren rondlopen. De beestjes eten andere insecten die schadelijk kunnen zijn. Deense onderzoekers ontdekten dat mieren nog een nuttige functie hebben: ze voeden bomen met de uitwerpselen die ze achterlaten op de bladeren.

De poep en urine van mieren bevatten aminozuren en ureum. Dat zijn meststoffen die ook door telers worden gebruikt om planten te besproeien. Bomen die worden bezocht door mieren blijken een grotere kruin te hebben dan bomen zonder mieren. 'Je zou bijna kunnen zeggen dat planten de voeding intraveneus ontvangen, precies waar ze het nodig hebben', aldus een onderzoeker. De studie verscheen in de Journal of Ecology.

De Volkskrant (https://www.volkskrant.nl)    4-9-2017


Chaam wil geen flutviaduct om troeteleik te sparen
Als de Annevillelaan een nieuw viaduct krijgt om zo de troeteleik in de middenberm van de A58 te redden, dan moet dat gewoon goed en volwaardig zijn. Geen goedkoop, smal viaduct waar met stoplichten maar één verkeersstroom tegelijk wordt toegelaten. Dat vindt de gemeente Alphen-Chaam.

Hoewel de eik strikt genomen op grondgebied van de gemeente Breda staat, heeft Alphen-Chaam veel te maken met de discussie over het al dan niet behouden van de troeteleik.

Die boom staat letterlijk de plannen in de weg die er zijn om de A58 tussen de knooppunten St. Annabosch en Galder te verbreden. Om dat te kunnen doen, moet ter hoogte van landgoed Anneville in Ulvenhout de middenberm bij de snelweg worden getrokken. Maar daar staat de eik.

Die kan worden gered als de snelweg niet aan de binnenkant, maar naar buiten toe wordt verbreed. Alleen: in dat geval staan de pijlers van het viaduct van de Annevillelaan in de weg.

Om de boom te behouden, moet het viaduct worden afgebroken en vervangen door een ander. De Bomenstichting heeft een aantal varianten bedacht voor een nieuw viaduct en heeft gevraagd die te onderzoeken voor Rijkswaterstaat definitief beslist of de boom al dan niet wordt gekapt.

Het viaduct waarover het gaat leidt verkeer van Ulvenhout naar Geersbroek. Geersbroek is grondgebied van de gemeente Alphen-Chaam. Die heeft zich daarom over de alternatieven van de Bomenstichting gebogen en geconstateerd: als er een nieuw viaduct komt is dat prima, maar niet als daarmee de doorstroming in gevaar komt. Dus geen smal viaduct, zoals één van de varianten van de Bomenstichting luidt, alleen een volwaardig.

De gemeente geeft die beslissing te kennen aan Rijkswaterstaat. Die zal de mening meenemen in een verdere gesprek met de Bomenstichting.
Brabants Dagblad (http://www.bd.nl)    26-8-2017