up: 0,0 dagen


 

 
 
 
 
 

 
 

 
 
 
 


Boom van het jaar: de notelaar
In Nederland werd de notelaar uitgeroepen tot boom van het jaar 2018. Thema van de verkiezing was namelijk ‘de eetbare boom’. Tamme kastanje en moerbei waren de andere kandidaten.

Bij de keuze van de genomineerden en de winnaar werd vooral rekening gehouden met het eetbaar zijn voor mens en dier, met de kwaliteit (gezondheid) en de beschikbaarheid van de bomen in de handel. De terechte winnaar werd de notelaar en meer bepaald de okkernoot ( Juglans regia ), een notensoort die al sinds mensenheugenis in onze streken aanwezig is. Onze voorouders wisten deze boom zeer te waarderen omwille van zijn noten, zijn kwalitatieve hout en om zijn insecten verjagende eigenschappen waardoor het heerlijk toeven was in zijn schaduw.

Lange tijd dacht men dat de okkernoot via het Middellandse zeegebied in Noordwest-Europa terechtgekomen is. Archeologische vondsten in Zwitserland wijzen echter uit dat walnootbomen er al 10.000 jaar geleden voorkwamen waardoor we met quasi zekerheid kunnen veronderstellen dat de okkernoot inheems is in West-Europa.

De boom heeft vele goede eigenschappen: het hout is van uitstekende kwaliteit, de smakelijke noten zijn voedzaam en de schalen doen dienst als geneesmiddel. Daarom was de boom in de oudheid toegewijd aan de oppergod Zeus/Jupiter. De Germanen wijdden de boom aan hun vruchtbaarheidsgod en ook de erotische symboliek was wegens de vorm van de noot (testikelvorm) nooit ver weg. De noot is goed beschermd door een ruwe beenharde buitenlaag en een taaie bittere binnenlaag. Het is dus moeilijk bereikbaar en daarom stond het symbool voor de volmaakte deugd.

De notelaars, ook wel notenbomen of walnoten genoemd, behoren net als de hickorynoten en de vleugelnoten tot de familie van de Juglandaceae . Deze notenfamilie bevat voornamelijk bomen die grote vlezige vruchten hebben waarin voedzame aromatische noten zitten die door dieren worden verspreid. Een aantal soorten uit deze familie heeft gevleugelde vruchten die door de wind worden verspreid. Alle soorten zijn windbestuivers en hebben katjes. De bomen uit deze familie zijn rijk aan hars, zijn aromatisch en bevatten veel tannines.

Het geslacht Juglans (walnoten) telt een 15-tal verschillende soorten die allen een hekel hebben aan schaduw. We treffen ze dus weinig of niet aan in bossen, tenzij ze de dominante soort zijn die de andere bomen kunnen overschaduwen. Om dat te bereiken worden ze geholpen door de juglone die ze produceren in hun bladeren, bast, zaaddoppen en wortels. Die specifieke stof schijnt voor andere bomen of althans voor hun ontkiemende zaden giftig te zijn waardoor de notelaar zonder concurrentie kan uitgroeien tot een imposante boom.

De Juglans nigra of de zwarte walnoot is een walnotenboom die inheems is aan de oostkust en in het midden van Noord-Amerika. Het is een imposante boom die tot 250 jaar oud kan worden en tot 35 m hoog. De schors van oude bomen kleurt zeer donker tot bijna zwart en heeft diepe groeven. De jonge, bruingekleurde twijgen zijn net als de bladspil fijn behaard. De grote (40 tot 60 cm) samengestelde bladeren zijn diepgroen en onderaan donzig behaard.

Bij ons tref je hem weleens aan als pronkstuk in oude parken, maar de laatste tijd wordt hij in warmere streken ook wel aangeplant voor zijn smakelijke vruchten die rijkelijk worden gevormd maar alleen afrijpen in voldoende warme omstandigheden. Het vruchtomhulsel is ruw en verspreidt een kenmerkende zeep-lucht. De schaal van de noot is zwartbruin, sterk gegroefd en heel erg hard.

Juglans cinerea, de grijze walnoot of de boternoot groeit oorspronkelijk in oostelijk Noord-Amerika en wordt bij ons slechts sporadisch aangetroffen. Het is een slanke boom die tot 25 m hoog wordt. Het loof lijkt sterk op dat van de zwarte walnoot met een nog groter samengesteld blad (tot 70 cm) terwijl de schors eerder doet denken aan die van de okkernoot. De bolsters die de diepgegroefde, spits-ovale noot omgeven, zijn plakkerig en fris donkergroen van kleur. De zaadlobben zijn eerder klein, zoet smakend en zeer olierijk.

De okkernoot is bij ons de meest aangeplante walnootsoort en wordt ook vaak walnoot of zelfs gewoon notelaar genoemd. De okkernoot groeit uit tot een forse boom van 30 meter hoog met een vrijwel ronde kroon die opgebouwd is uit forse, gedraaide takken. Het laat uitlopende loof is aanvankelijk koperkleurig maar kleurt al gauw heldergroen. De samengetelde bladeren zijn oneven geveerd, worden tot 30 cm lang en hebben 2, 4 en uitzonderlijk tot 6 bladparen. Ze hebben een kenmerkende sterke schoensmeergeur. De vruchten hebben een groene, bijna ronde, gladde, groene bolster en een lichtbruine, zacht gegroefde noot met bijzonder smakelijke vruchtlobben.

Vroeger werden notelaars vermeerderd door zaai maar doordat de okkernoot sterk heterozygoot is, komen de zaailingen nooit soortecht terug en is de kwaliteit van de noten niet altijd even goed. Daarom zaaide men in het verleden op groot landgoed en boerderijen vaak verschillende bomen waarvan enkel de exemplaren met de beste noten werden overgehouden voor de notenteelt. De anderen werden gebruikt omwille van hun kwaliteitsvolle, taaie hout. Een ander probleem van zaailingen is dat het tot 15 jaar kan duren voor ze noten dragen en dat het dan nog vele jaren duurt voor ze volop productief zijn. Tegenwoordig zijn er verschillende goede, geënte selecties in omloop zoals:

Juglans regia ‘Broadview’: deze groeit wat trager dan de soort en blijft wat kleiner (15 – 20 m) maar draagt reeds op jonge leeftijd noten. De mannelijke en de vrouwelijke bloemen verschijnen op verschillende tijdstippen en er wordt dus best een andere cultivar in de buurt geplant voor een goede bestuiving. Het is een vroeg en zeer vruchtbaar ras met langwerpige, middelgrote, dunschalige, goed smakende noten.

Juglans regia ‘ Buccaneer’: dit is een gezond sterk groeiend ras met een breed opgaande, open kroon die 20 tot 30m hoog wordt. Er is geen extra bestuiver nodig. De boom draagt pas op latere leeftijd grote, ronde, gemakkelijk te kraken vruchten die bijzonder smakelijk zijn.

Juglans regia ‘Coenen’: dit is een sterke, gezonde boom met een brede, losse, open kroon die 20 tot 30m hoog wordt. Doordat het blad vroeg op het seizoen uitloopt is de kans op vorstschade wat groter. Zonder extra kruisbestuiver in de buurt is de opbrengst eerder matig. De noten zijn groot (5 cm lang en 3 cm breed) en vrij dunschalig.

Okkernoten houden van een open en zonnige standplaats. Verder houden ze niet van schrale, te droge of te natte gronden. Ze doen het goed op humusrijke, warme en goed waterdoorlaatbare gronden die eerder kalkrijk zijn. Okkernoten worden weinig of niet gesnoeid. Dood hout en kruisende takken kunnen tussen mei en september of na de oogst in oktober worden weggesnoeid. Walnoten behoren tot de raapvruchten. Nadat ze afgevallen zijn wordt de bolster verwijderd en worden de noten schoongeborsteld. Daarna worden ze in een goed geventileerde ruimte gedroogd, waarna ze nog een hele tijd kunnen bewaard worden.
Landbouwleven.be (http://www.landbouwleven.be)    23-1-2018


Stormschade: Waarom de ene boom blijft staan en de andere niet
Hoe kan het dat de ene boom, beuk, berk of kastanje, donderdag bleef staan en de andere die er naast staat, voor de vlakte gaat? Volgens Sjaak van Doorn, vestigingsleider van het onder meer in Vught gevestigde boomverzorgingsbedrijf Pius Floris, maakt een boomsoort niet uit.

"Het ligt aan de baan die de storm heeft afgelegd. Verder kan het wortelstelsel zijn aangetast door bijvoorbeeld werkzaamheden aan de riolering of bestrating. Maar voor de meeste bomen geldt dat de bomen door de regenval van de afgelopen tijd staan of stonden in grond die verzadigd was door het water."

"Kerngezonde bomen zijn omver gewaaid en knakten twee meter boven de grond", gaat hij verder. "Risicobomen die na een jaar of tien gisteren de nekslag hebben gekregen. Door de kroon op een speciale manier te snoeien kun je voorkomen dat ze de volle laag krijgen. Maar dat is niet altijd genoeg."

En zou het storm lopen bij boomkwekerijen met het verzoek om omver gewaaide bomen te vervangen? "Dat valt wel mee", zegt Pedro van den Berk, eigenaar van een in Den Dungen gevestigde boomkwekerij.

"Na eerdere stormen kregen we het na een poosje iets drukker om bomen te planten. Maar mensen maken eerst werk van schade aan hun huis. En soms vinden ze het helemaal niet de moeite waard om een boom te vervangen. Zeker als het gaat om een boom die niet op een speciale plaats stond."

Brabants Dagblad (https://www.bd.nl)    21-1-2018


Bomen langs snelwegen goed voor welzijn, maar wel duur
Het is een ambitieus doel uit de nationale klimaattop in 2016: Nederland zou een kwart meer bomen moeten krijgen. Dat betekent dat er de komende jaren 100.000 hectare extra bomen geplant moeten worden, maar waar moeten ze komen?

In het actieplan werden locaties in het hele land aangewezen, maar Rijkswaterstaat ziet kansen om die bomen langs snelwegen en parkeerplaatsen bij tankstations te plaatsen. De organisatie vroeg het bureau CE uit Delft hier onderzoek naar te doen en ook de effecten op het welzijn te berekenen.

Uit het onderzoek blijkt dat door bomen langs snelwegen omwonenden minder overlast ervaren. De wegen zijn uit het zicht en de geluidhinder neemt af, zij het niet in de winter, want dan zijn er geen bladeren die het geluid tegenhouden.

Wel zeggen de onderzoekers dat plaatsing van bomen langs snelwegen substantieel duurder is dan het originele plan. Langs snelwegen kost de grond meer, omdat er soms al plannen zijn voor de bouw van kantoren en er bijvoorbeeld landbouwgrond moet worden onteigend.

Het originele plan, met bomen op tal van plaatsen in Nederland, werd becijferd op 3 miljard euro. Komen dezelfde bomen langs snelwegen te staan, dan kost dat zeker 5 miljard euro, hebben de onderzoekers berekend.

Het onderzoeksbureau meldt dat de effecten op het welzijn van mensen slechts op hoofdlijnen zijn onderzocht. Uitgebreider onderzoek is nodig, zegt CE Delft. Ook Rijkswaterstaat noemt het een erg prematuur plan en zegt dat het een van de scenario's is die verder moeten worden onderzocht.
NOS (https://nos.nl)    11-1-2018


Sector kiest okkernoot als Boom van het Jaar 2018
Boomkwekers hebben voor 2018 de Junglans regia ofwel de okkernoot of walnoot gekozen tot Boom van het Jaar.

De uitslag van de verkiezing is deze week bekend gemaakt tijdens de Boomkwekersdag van de vakgroep Bomen en Vaste Planten van LTO in Echteld. Het thema van de Boom van het Jaar was deze editie: bomen met voedsel, eetbaar voor mens en dier.

Een jury met deskundige uit de hele boomteeltsector had naast de okkernoot, ook de tamme kastanje (Castanea sativa) en de witte moerbeiboom (Morus alba) genomineerd voor Boom van het Jaar. De bezoekers aan de Boomkwekersdag konden vervolgens schriftelijk hun voorkeur aangeven.

De okkernoot had veruit de voorkeur van de boomkwekers. De tamme kastanje eindigde als goede tweede.
Nieuwe Oogst (https://nieuweoogst.nu)    31-12-2017


Eerste levende brug van bomen in Almere
Op het Floriadeterrein groeit de eerste levende brug van Nederland. De brug is gemaakt van 15 metasequoia bomen die met hun wortels in een heuveltje groeien.

Het is een organische brug die blijft groeien en waar bijvoorbeeld ook twijgjes in zullen komen. Ook de reling van de brug is gemaakt van de bomen.

Doordat de komende jaren de takken gaan vervlechten wordt de brug steeds steviger. Omdat het een organisch proces is, is nog niet zeker of de brug stevig genoeg wordt om grote hoeveelheden mensen te dragen. Boomkwekerij Ebben heeft de bomen geschonken en zal in de gaten blijven houden of de bomen goed groeien of verstevigd moeten worden.

Omroep Flevoland (https://www.omroepflevoland.nl)    30-12-2017


Bomenvlogger trekt 35.000 viewers
Zijn collega's lachten hem in eerste instantie uit. Toch nam Johan van den Berk, mede-eigenaar en hoofd pr bij Van den Berk Boomkwekerijen in Sint-Oedenrode, de handschoen op. Inmiddels staat hij bekend als de 'bomenvlogger' en kreeg zijn beste video maar liefst 35.000 views.

Waarom ben je gaan vloggen?
'Wij hebben een grote kwekerij van ongeveer 500 hectare en een assortiment van meer dan 1.600 boomsoorten, struiken en rododendrons. Mensen krijgen pas op de kwekerij een idee wat er te koop is en hoe wij werken. Wij leveren meer en een betere kwaliteit dan het standaardlijstje. Klanten hebben daar geen idee van als ze een aanvraag doen via e-mail. Dan vergelijken ze toch vooral op prijs.'

Waarover gaan jouw vlogs?
'Over bomen valt enorm veel te vertellen en het mooiste is dat je dat in een vlog ook kunt laten zien. Ongeveer eens per maand vertel ik over interessante en minder bekende soorten.
'Tot nu toe heb ik de seizoenen gevolgd en ben ik ingegaan op details en specifieke eigenschappen van de bomen. In de komende vlogs wil ik het ook gaan hebben over het aanplanten, water geven en de verzorging.'

Wie kijken er naar jouw vlogs?
'Dat is vrij divers. We krijgen reacties vanuit verschillende hoeken, voornamelijk van groenprofessionals. We hebben een videokanaal geopend op YouTube waar mensen zich op kunnen abonneren.
Daarnaast verspreiden we de filmpjes via sociale media en via onze nieuwsbrief. Die gaat naar onze klanten, zoals landschapsarchitecten, hoveniers en gemeenten. Wel weten we hoeveel mensen een video leuk vinden. Onze best bekeken vlog over bloeiende bomen in het voorjaar zagen wel 35.000 mensen.'

Wat levert het vloggen op?
'Tot nu toe heeft het nog niet geleid tot hogere verkoopcijfers. Dat is ook niet ons doel. Met mijn vlogs wil ik mensen inspireren en uitnodigen om ook andere soorten aan te planten.'

Dus eens in de maand film jij jezelf in de boomgaard?
'Dat heb ik maar één keer gedaan. Het is lastig mezelf te filmen en ook de bomen goed in beeld te brengen. Bovendien was ik niet tevreden over de kwaliteit. Sindsdien werk ik samen met een videoproductiebureau.'

Wat kost het?
'Hoofdzakelijk tijd. Met de productie van één video zijn we enkele dagen bezig. Het is vooral leuk om te doen. Ik hoop dat het zaadje dat ik plant uitgroeit tot een mooie boom.'
Nieuwe Oogst (https://nieuweoogst.nu)    23-12-2017


Jong Flevoland heeft erelijst met slechts 8 bomen
De Bomenstichting maakt voor iedere provincie een Erelijst van Bomen. Waar Overijssel en Gelderland kunnen pochen met een top 10 van eeuwenoude bomen, komt Flevoland niet verder dan een top 8.

De verklaring is simpel. Flevoland is een jonge provincie. De vele essen, wilgen en populieren hebben tijd nodig om ouder te worden in de vruchtbare klei. Pas in de oorlogsjaren is begonnen met het ontpolderen van het nieuwe land. De meeste bomen zijn dan ook niet ouder dan 75 jaar. De minimale leeftijd om op de lijst te komen is 80 jaar, weet boominspecteur Ab Strijker uit Lelystad.

Het merendeel van de lijst bestaat dan ook uit mooi bomen of exemplaren met een bijzonder verhaal. Neem de wilg naast de N50 bij Ens. In 1942 geplant als piketpaal voor de aanleg van de Kamperweg. De tak is niet uit de grond gehaald en groeide uit tot een boom. De boom is in de afgelopen decennia meerdere keren verplaatst, omdat de Kamperweg uitgroeide tot een vierbaans N50. Inmiddels is de eenzame wilg een heus bosje geworden.

De écht oude bomen staan op Urk en Schokland. Strijker is liefhebber van zeker 80 jaar oude iepen op Urk. Zij staan naast het Kerkje aan de Zee. ,,De winter is een mooie tijd om naar deze bomen te kijken. Het blad ontbreekt, dus zie je de kerk mooi op de achtergrond."

De iepen staan op plek 2 van de Flevolandse erelijst. Op de eerste plek staat de groene kathedraal. In 1987 zijn bij Almere 178 Italiaanse populieren geplant volgens de plattegrond van de Kathedraal van Reims. De bomen zijn nu net zo hoog als de stenen zuilen in Reims.
De Stentor (https://www.destentor.nl/flevoland/)    22-12-2017